Behiç Erkin: vergeten Turkse oorlogsheld

Onze wereld heeft heel veel oorlogen gekend. Stuk voor stuk zijn het voorbeelden van hoe gewelddadig en bloedig de wereld kan zijn als men zich schaart achter leiders die...
Behic Erkin
Behic Erkin

Onze wereld heeft heel veel oorlogen gekend. Stuk voor stuk zijn het voorbeelden van hoe gewelddadig en bloedig de wereld kan zijn als men zich schaart achter leiders die alleen maar dood en verderf willen zien. Gelukkig hebben er ook goede mensen bestaan die me doen blijven hopen dat er ooit vrede zal zijn op aarde. Neem bijvoorbeeld Oskar Schindler; de man die geportretteerd is in Schindler’s List van Spielberg en meer dan 1000 Joden in leven hield. Of Robert Macauley, die middels Operation Babylift, 3000 Vietnamese kinderen redde en hen de kans gaf te mogen leven. Ook in Turkije was er een moedige man die tegen de stroom inging en zo duizenden levens redde. Deze man heette Behiç Erkin; een naam die zelfs voor een boel Turken onbekend is.

Behiç Erkin werd in 1861 in het toenmalige Constantinopel geboren als de zoon van Nadire en Cemil. Hij groeide echter op bij zijn tante Saide en oom Hidayet, die regelmatig verhuisde vanwege zijn militaire verplichtingen. Dit zorgde ervoor dat Erkin besloot om ook een dergelijke opleiding te volgen en dat zou een succes blijken te zijn. In 1902 werd hij gepromoveerd tot Commando van de Landstrijdkrachten, waar hij Mustafa Kemal Atatürk ontmoette. Vanaf dat moment ontstond een vriendschap dat hun levenslang zou duren. Erkin kwam na zijn promotie terecht op verschillende plekken en al snel bleek dat hij een zwak had voor de spoorwegen. Hij schreef uiteindelijk ook een boek over zijn ervaringen met de spoorwegen en de toegevoegde waarde voor het leger. Dit was overigens de eerste Turkse boek die over de spoorwegen ging.

Lees ook:   Het Turkse parlement: broeikas vol onkruid

Dit was niet het enige waar Behiç Bey goed voor was. Erkin kreeg op 29 maart 1918 de Ijzeren Kruis vanwege zijn goede daden en uitmuntende werk tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hierin speelde zijn eerdere ervaringen met betrekking tot de spoorwegen, een grote rol. Erkin had namelijk de verantwoordelijkheid gekregen om alle strijdfronten, van wapens te voorzien via het spoor. Mustafa Kemal Atatürk vroeg hem dit expliciet waarop Erkin aangaf het op een voorwaarde te zullen gaan doen: niemand zou zich moet hem bemoeien. Atatürk accepteerde dit en dat resulteerde uiteindelijk in meerdere overwinningen te Çanakkale met uiteindelijk de Ijzeren Kruis als beloning.

Erkin werd hierna naar Azerbeidzjan gestuurd om daar de eerste georganiseerde leger en politie eenheden op te zetten. Dit lukte en hij keerde in 1920 weer terug naar Istanbul om dit keer alle toevoer van wapens en ammunitie te coördineren zodat de Bevrijdingsoorlog gewonnen kon worden. Ook dit lukte en wederom speelde Erkin dus een hele grote rol bij de overwinning. Dit zou uiteindelijk resulteren in het feit dat hij Minister van Transport werd en dit twee jaar (tussen 1926 en 1928) mocht uitvoeren. In de tussentijd deed Erkin nog wel meer:

  • De spoorwegen werden genationaliseerd. Nadat het 50 jaar lang door de Fransen werd geexploiteerd, maakten Atatürk en Erkin hier een einde aan.
  • De eerste publiekelijk toegankelijke museum (Demiryollari müzesi) in Turkije werd door Erkin geopend.
  • Hij zorgde voor het feit dat de lessen op de universiteit voortaan in het Turks gegeven zouden worden.
  • Een van de oprichters van de Milli İstihbarat Teşkilatı (MIT, Turkse inlichtingendienst).
  • Een van de oprichters van de eerste pensioenfonds in Turkije.
Lees ook:   10 november: de dag dat Atatürk herdacht wordt

Toen in 1934 het voor elke Turk verplicht werd een achternaam te nemen, nam hij de naam Erkin aan. Atatürk had aangegeven dat dit het best bij hem zou passen, omdat hij “onder wat voor druk dan ook, volledig onafhankelijk zijn eigen beslissingen kan nemen”. Deze karaktereigenschap zorgde ervoor dat hij niet veel later als consul-generaal in Hongarije mocht dienen. Dit deed hij wederom met verve waarna hij de moeilijk taak kreeg om consul-generaal te zijn in Parijs. De reden dat Erkin hier werd geplaatst, was vanwege het feit dat de oorlog op het punt van beginnen stond en hij de aangewezen persoon was om de Turken in het buitenland te beschermen. Slechts een dag na zijn aanstelling brak de Tweede Wereldoorlog uit en niet veel later betraden de Nazi’s, Frankrijk.

Leon Blum Behic Erkin brief Frans origineel

De Ijzeren Kruis die Erkin had gekregen, hielp hem bij zijn taken. De Duitsers die zagen dat Erkin deze medaille had, waren respectvoller tegen hem en gehoorzaamden hem sneller. Immers: niet veel buitenlanders hadden de eer om de Ijzeren Kruis te mogen dragen. Erkin maakte hier gebruik van en kon daardoor meer dan 20.000 Joden weghouden van de kampen in Auschwitz. Deze Joden werden op de trein gezet naar Turkije. Dit deed hij door deze mensen een (vals) Turks paspoort te geven en hen zo uit de handen van de Nazi’s te houden. Zelfs de Franse ex-president Leon Blum, die in de gevangenis was gegooid, stuurde de vrouw van zijn zoon, die naar een kamp was gedeporteerd, om zijn zoon terug te laten halen. Erkin, en zijn assistent Necdet Kent die hem overal bij hielp, kregen dit voor elkaar en als dank schreef Blum, vanuit zijn cel, een brief dat tot de dag van vandaag nog te bezichtigen is in het Inkilap Tarihi Museum te Ankara.

Lees ook:   Alevieten en het Alevitisme in Nederland

Op 26 augustus 1943 keerde Erkin terug naar Turkije waar hij nog 3 jaar als parlementariër zou dienen. Daarna runde hij nog een paar kleine bedrijven en bleef hij columns schrijven over de spoorwegen tot hij op 11 november 1961 overleed. Erkin’s graf staat nabij een treinstation te Eskisehir, precies zoals hij dat wilde.

Turks paspoort voor Joden Behic Erkin

Een vals Turks paspoort voor de Joden

Er zijn een boel boeken gescheven over Erkin, waarvan Büyükelçi, geschreven door zijn kleinzoon Emir Kivircik, de meest bekende is. Voor een buitenlandse bron, kan An Ambassador and a Mensch van Prof. Dr. Arnold Reisman gelezen worden.

Overigens horen Necdet Kent, Namik Kamil Yolga en Selahattin Ulkumen ook in het rijtje van Turkse oorlogshelden die de Joden hielpen te overleven. Moge ze allemaal in vrede rusten.

 

Categorieën
Turkse geschiedenisUitgelicht
Nog geen reacties

Plaats een reactie

*

*

Like TurksGeluid

Ook interessant...

Close